دانشگاه تهران مطالعات حقوق انرژی 2538-3140 3 2 2017 09 23 Iran's Rights in Exploitation of Hirmand River from International Law Perspective حقوق ایران در بهره برداری از رودخانۀ هیرمند از منظر حقوق بین الملل 339 370 65820 10.22059/jrels.2018.223734.82 FA سیامک کرم زاده دکتری حقوق بین‌الملل عمومی و استادیار دانشگاه شاهد بهرام مرادیان دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه تهران Journal Article 2018 01 19 Due to its dry geographical condition, Iran is among those countries which always face shortages of water. Also, it has shared water resources with some neighboring countries. Hirmand River originates from the mountains of Afghanistan and has much economic importance for Iran. By building dams on the path of the river and forming illegal channels and diverting the river from its main path, Afghanistan has dried the international lake of Hamoun. In 1973, two countries signed an agreement about the division and use of Hirmand River. But Afghanistan use drought and not being provided some terms of the agreement as the excuse to evade implementation of the treaty. As the result of the United Nation’ attempts, some rules have been established, so that if there was no agreement among parties, they can ensure the interests of countries. These rules are established on the basis of fair exploitation and cooperation of parties.  Even if there was not any binding agreements between Iran and Afghanistan, according to international principles and rules, Iran possesses the fair rights in use of Hirmand River and Afghanistan cannot deprive Iran of its own rights by invoking its sovereign rights. اختلاف ایران و افغانستان درخصوص چگونگی تقسیم و بهره‌برداری از آب هیرمند، قدمتی در حدود 130 سال دارد. دو کشور در سال 1351 معاهده‌ای به‌منظور چگونگی تقسیم آب رودخانۀ هیرمند امضا کردند که افغانستان در ابتدا به‌واسطۀ کودتا و مشکلات داخلی، نتوانست آن را به تصویب رساند و سال‌ها بعد که آن را تصویب کرد به بهانۀ خشکسالی و فراهم‌نبودن شرایط میدانی، از اجرای آن سر باز زد، به‌گونه‌ای که می‌توان ادعا کرد معاهدۀ مزبور گره‌ای در مسیر احقاق حق ایران باز نکرده است. براساس قواعد حقوق بین‌الملل تنظیم روابط میان دولت‌ها در بهره‌برداری از رودخانه‌های بین‌المللی از طریق توافقات میان آن‌ها صورت می‌گیرد، اما در نتیجۀ تلاش‌های سازمان ملل متحد قواعدی شکل گرفته است که در صورت نبود توافق میان کشورها می‌تواند تضمین‌کنندۀ منافع کشورهای ذی‌نفع و ‌تأمین‌کنندۀ صلح و امنیت بین‌المللی باشد. این قواعد که بر بهره‌برداری منصفانه و همکاری کشورها استوار است در رویۀ قضایی و داوری بین‌المللی نیز به آن تأکید شده است. بنابراین، حتی در فقدان معاهدۀ بین‌المللی ناظر بر رودخانۀ فرامرزی میان ایران و افغانستان، توجه به اصول و قواعد بین‌المللی ناظر بر رودخانه‌های مشترک، دولت ایران را از حقوق منصفانه‌ای در استفاده از رودخانۀ هیرمند برخوردار می‌کند و دولت افغانستان نمی‌تواند با استناد به حاکمیت خود، ایران را از حقوق خود محروم کند. https://jrels.ut.ac.ir/article_65820_db23f6ef393819e38ec8dc767a4031b5.pdf