مطالعة تطبیقی حق دولت‌ها بر مالکیت و حاکمیت منابع نفت و گاز

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق نفت و گاز دانشگاه تهران

چکیده

تاریخ تحول قراردادهای نفتی و جنبش‌های ملی همواره با این مهم همراه بوده که مالکیت منابع زیر‌زمینی نفت و گاز در ید مبسوط دولت میزبان باقی بماند و شرکت نفتی خارجی، که خود نمایندة جهان سرمایه است، فقط بتواند در مقابل تعهدات قراردادی خود در انتظار انجام تعهدی از طرف دولت میزبان (صاحب مخزن نفت و گاز) باشد. این نگرانی تاریخی خود موجب ایجاد محدودیت در مالکیت شرکت نفتی خارجی بر منابع نفت و گاز، به‌ویژه در کشور‌های منطقة خاورمیانه شده است (لو، 2003: 30). حاکمیت دولت‌ها برابر با عدم انتفاع کشورهای دیگر از این منابع خواهد شد و برای کشور صاحب مخزن حق انحصاری ایجاد می‌کند. در این مقاله، با بررسی قوانین ایران، مقررات بین‌المللی، آرای داوری و نظریات فقیهان ملاحظه می‌شود که همگی این‌ها بر مالکیت دولت میزبان بر این منابع اتفاق نظر دارند و برای شرکت خارجی نیز حق اخذ غرامت شناخته شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. آریان کیا،رضا،شروط داوری در سیر تحولات حقوق قراردادهای بین‌المللی نفت و گاز،مجله حقوقی بین‌المللی،شماره 42،سال 26،1388،197-214.
  2. افتخار جهرمی،گودرز،دیوان داوری دعاوی ایران-ایالات متحده آمریکا و عملکرد آن در قلمروی حقوق بین الملل،مجله حقوقی دفتر خدمات حقوقی جمهوری اسلامی ایران،شماره 16،سال72
  3. امانی،مسعود،(1389)،حقوق قراردادهای بین‌المللی نفت،انتشارات دانشگاه امام صادق
  4. ایرانپور، فرهاد، ( 1386 )، مبانی عمومی قر اردادهای نفتی ، فصلنامه حقوق، مجله حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی . دانشگاه تهران، دوره 37 ، ش.3
  5. ایرانپور، فرهاد(1389)، مالکیت و مفهوم آن در قراردادهای نفتی، فصلنامه حقوق، مجله حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی . دانشگاه تهران،دوره 40،ش.1
  6. دبیران ظهوری،نوذر،(1389)، بررسی تطبیقی آراء دادگاهها و دیوانهای داوری بین المللی در مورد حاکمیت دولت‌ها بر منابع ملی و طبیعی و محیط زیست،دانشگاه تهران
  7. صدر،محمدباقر،(1987 م)،اقتصادنا،سوریا،دارالتعارف المطبوعات،الطبع العشرون
  8. کاردر،علی،1390،اصل 44 قانون اساسی و راهبردهای توسعه صنایع بالادستی نفت ایران،همایش راهکارهای تحول نظام توسعه و بهره برداری در بخش بالا دسیتی نفت و گاز ایران،تهران
  9. محبی،محسن،رویه داوری بین‌المللی درباره غرامت(دعاوی نفتی)،مجله حقوقی دفتر خدمات بین الملل،شماره 35،1385
  10. محقق کرکی،(1410)،جامع المقاصد،جلد 6،موسسه آل بیت
  11. منصوری نراقی، محمود، نفت ،مبانی حقوقی و شرایط عمومی قراردادهای نفتی خاورمیانه، صبح امروز
  12. موحد،محمد علی،دعاوی کنسرسیوم در برابر دیوان وعاوی ایران-آمریکا،مجله کانون وکلای دادگستری،شماره 152،صفحه 63 به بعد.
  13. موحد، محمد علی، قانون حاکم (درس هایی از داوریهای نفتی)، تهران، نشر کارنامه، 1386 ، ص 32  25
  14. موحد، محمد علی، ( 1349 )، نفت ما و مسائل حقوقی آن، خوارزمی، چاپ اول

 

 

 

 

  1. Ernest E.Smith.John S.Dzeinkowski.Owen L.Anderson.Gary B.Conine.John S.Lowe.Bruce M.Kramer,2002.International Petroleum Transaction,Rocky Mountain Mineral Law Fundation,912-980.
  2. Amin Oil V. Kuwait,66 I.L.R,p518
  3. Amoco International Finance Corp V. Iran.Iran US CLAIMSTRIBUNAL REPORTSAWARDS AND DECISION ,Diane Valk-Schwab2002,vol;15,1987,p.p189-211.
  4. Liamco V.Libya,20I.L.M,1981,p 67
  5. Sedco Inc v.Iran(First Award),9 Iran-U.S.C.T.R.,P248-261
  6. World Bank Group Legal Framework for the Treatment of Foreign Investment,vol 1,1992,p.p 17-23.