طرح توسعۀ استفادۀ حداکثری از الزام سهم داخل و فرصت‌ها و چالش‌های ناشی از آن در صنعت نفت و گاز

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق نفت و گاز دانشگاه تهران

چکیده

پس از ملی شدن نفت و هم‌زمان با شناسایی حق کشورها بر ذخایر و منابع زیرزمینی، الزام سهم داخل به عنوان یکی از تعهدات شرکت‌های بین‌المللی نفتی در قراردادهای بالادستی نفت و گاز گنجانده شد و مطابق آن، سرمایه‌گذار خارجی موظف شد در هنگام انجام عملیات نفتی در کشور میزبان از نیروی انسانی، کالاها و خدمات داخلی آن کشور به میزان مقرر در قانون و یا قرارداد استفاده کند. این الزام که امروزه به صورت قاعده‌ای عرفی در این صنعت شناخته می‌شود، به روش‌های مختلفی بر سرمایه‌گذار خارجی اِعمال می‌شود که برخی از آنها الزامی بوده و برخی دیگر جنبۀ تشویقی دارند. الزام سهم داخل مصادیق گوناگونی دارد که سیاست‌گذاران هر کشور، با توجه به شرایط داخلی موجود و نیازهای جامعه، تمامی و یا برخی از مصادیق را در قوانین و قراردادها بیان می‌کنند و طرف دوم با امضای قرارداد به رعایت آن ملتزم خواهد شد. این الزام که امروزه اکثریت دولت‌های میزبان در قراردادهای خود به آن اشاره می‌کنند، نه تنها می‌تواند برای کشور میزبان دربردارندۀ منافع فراوانی باشد و سودآوری این قراردادها را دوچندان سازد، بلکه در بسیاری از موارد نیز منافع زیادی برای سرمایه‌گذاران و پیمانکاران بین‌المللی نفتی ناشی از آسان‌تر و ارزان‌تر بودن دسترسی به کالاها و خدمات داخلی و نیروهای محلی خواهد داشت. اما باید در نظر داشت که اتخاذ این سیاست در همۀ موارد سبب ایجاد آثار اقتصادی و اجتماعی مثبت برای طرفین قرارداد نخواهد شد و در مواردی سبب بروز چالش‌هایی در کشور نیز می‌شود که باید پیش از اجرای این سیاست بدان اندیشید و راه حل‌هایی برای برون‌رفت از آن ترسیم کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف) فارسی

1) کتاب‌ها

1. زارع، محمدحسن (1385). سرمایه‌گذاری خارجی و سازمان تجارت جهانی با نگاهی به وضعیت ایران. تهران، شرکت چاپ و نشر بازرگانی.

2) مقاله‌ها

2. ابراهیمی، سید نصرالله؛ تقی‌زاده، ابراهیم؛ سریر، فرزانه (1393). «بررسی اصول حقوقی حاکم بر قراردادهای بالادستی صنعت نفت و گاز ایران». دوفصلنامۀ علمی- پژوهشی دانش حقوق مدنی، سال سوم، شمارۀ 2، ص 1 - 13.

3. درخشان، مسعود (1392). «ویژگی‌های مطلوب قراردادهای نفتی: رویکرد اقتصادی - تاریخی به عملکرد قراردادهای نفتی در ایران». فصلنامۀ اقتصاد انرژی ایران، سال سوم، شمارۀ 9، ص 53 - 113.

4. شیروی، عبدالحسین؛ پوراسماعیلی، علیرضا (1390). «مطالعۀ تطبیقی الزام سهم داخل در قوانین و مقررات ایران و مقررات سازمان تجارت جهانی». مجلۀ حقوقی دادگستری، سال 75، شمارۀ 74، ص 41 - 68.

ب) انگلیسی

5. Decker, D.C (2014), Modern Economic Regulation: An Introduction to Theory and Practice; Cambridge University Press: New York, NY, USA.

6. Ernst and Young  (2012). “Global Oil and Gas Tax Guide.” http://www.ey.com/Publication/

7. Ford, C.L (2008), “New Governance, Compliance, and Principles-Based Securities Regulation”. Am. Bus. Law J., 45, 1–60.

8. Hufbauer, G.C.; Schott, J.J.; Cimino-Isaacs, C (2013),” Local Content Requirements: A Global Problem”; Peterson Institute for International Economics Press: Washington, DC, USA; ISBN 978-0-88132-681-9.

9. IPIECA (2011), “Local content Strategy, A guidance document for the oil and gas industry”, available at www.ipieca.org

10. Ivar Kolstad & Abel Kinyondo (2016), “Alternatives to local content requirements in resource-rich countries”, Oxford Development Studies, p.4.

11. Kalyuzhnova, Yelena  (2016), “Local Content Policies in Resource-rich Countries, Euro-Asian Studies”, p301.

12. Larsen, M. N., P. Yankson and N. Fold (2009),” Does FDI Create Linkages in Mining? The Case of Gold Mining in Ghana, Transnational corporations and development policy: Critical perspectives”, 247- 273.

13. Levett, Michaal & E.Chandler, Ashley (2012), “Maximizing development of local content across industry sectors in emerging markets”, center for strategic & international studies, p 19.

14. McKinsey Global Institute (2013), “Reversing the Curse: Maximizing the Potential of Resource-Driven Economies”.

15. Nikièma, S.H (2014), “Performance Requirements in Investment Treaties Best Practices Series”; International Institute for Sustainable Development (IISD): Winnipeg, MB, Canada.

16. Tordo, S (2007). “Fiscal Systems for Hydrocarbons: Design Issues.” World Bank Working Paper 123/07, World Bank, Washington, DC.

17. Ramdoo, Isabelle (2016), “Local content policies in mineral-rich Countries, An overview”, European center for development policy management, No. 193.

18. Sigam, C.; Garcia, L (2010), “Extractive Industries: Optimizing Value Retention in Host Countries”; UNCTAD: Geneva, Switzerland.

19. Tordo, S., B. S. Tracy, and N. Arfaa (2011). “National Oil Companies and Value Creation.” World Bank Working Paper No. 218, Washington, DC. http://go.worldbank.org/ UOQSWUQ6P0. P 9.

20. Umemoto, masaru (1998), “three essays on local content requirements”, PhD dissertation in economics, faculty of graduate of Vanderbilt University.