قیمت‌گذاری دوگانۀ انرژی در سازمان تجارت جهانی با تأکید بر اصل حاکمیت دائمی دولت‌ها بر منابع طبیعی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکدۀ حقوق پردیس فارابی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل پردیس البرز دانشگاه تهران

چکیده

در دهۀ گذشته برخی کشورهای در حال توسعه به منظور ارتقای سطح اقتصادی خود و با استناد به اصل حاکمیت دائمی دولت‌ها بر منابع طبیعی، به عنوان یکی از حقوق ذاتی خود که از سوی جامعۀ جهانی و سازمان ملل متحد مورد شناسایی قرار گرفته است، به قیمت‌گذاری دوگانۀ انرژی روی آوردند. در مقابل، به باور کشورهای توسعه‌یافته، اقدام دولت‌های دارندۀ انرژی، ناقض برخی اصول بنیادین سازمان تجارت جهانی، مانند اصل تجارت آزاد، اصل منع تبعیض تجاری و اصل رفتار ملی است. از این رو، دعاوی متعددی در هیئت رسیدگی به اختلافات سازمان تجارت جهانی مطرح شد. به گمان هیئت حل و فصل اختلافات، تعارضات میان اصل تجارت آزاد و اصل حاکمیت دولت‌ها بر منابع طبیعی، ظاهری بوده و در حقیقت بین این دو اصل هیچ تضادی وجود ندارد. بنابراین، باید ضمن احترام به قواعد عام حقوق بین‌الملل و در نظر گرفتن اصول بنیادین سازمان تجارت جهانی به عنوان قوانین خاص، میان دو اصل مزبور تعادل برقرار کنیم. همچنین هیئت رسیدگی به اختلافات سازمان تجارت جهانی ابراز می‌دارد که هیچ‌یک از موافقت‌نامه‌های سازمان تجارت جهانی، قیمت‌گذاری دوگانه را آشکارا ممنوع اعلام نکرده‌اند و برای درک این مسئله که قیمت‌گذاری دوگانۀ انرژی ناقض اصول سازمان تجارت جهانی است یا خیر، می‌بایست مورد به مورد و با توجه به تمام شرایط و زوایای موجود در پرونده، نظر داد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف) فارسی

1) کتاب‌ها

1. روحانی، حامد (1389). نظام یارانه‌ها و اقدامات جبرانی در سازمان جهانی تجارت. تهران، شرکت چاپ و نشر بازرگانی.

2. شیروی، عبدالحسین (1395). حقوق نفت و گاز. تهران، نشر میزان.

3. صادقی، محسن (1385). آثار حقوقی الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی بر یارانه‌های صادراتی بخش صنعت. تهران، مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.

2) مقاله‌ها

4. شیروی، عبدالحسین؛ نظرنژاد، مهدی (1390). «الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی و تأثیر آن بر مقررات داخلی ناظر به یارانه‌های صادراتی». فصلنامۀ حقوق دانشگاه تهران، دوره 41، شمارۀ 2، ص 95 - 114.

3) سایر

5. قانون تأسیس سازمان حمایت تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، مصوب 22/4/1356.

6. قانون تشویق صادرات و تولید، مصوب 23/11/1333.

7. قانون چگونگی ادارۀ صندوق ضمانت ایران، مصوب 15/7/1375.

8. قانون چگونگی تشکیل و نحوۀ استفاده از اندوختۀ احتیاط صندوق ضمانت صادرات ایران، مصوب 31/1/1376.

9. قانون مالیات‌های مستقیم، مصوب 3/12/1366.

10. قانون مرکز توسعۀ صادرات ایران، مصوب 29/9/1345.

11. قانون مقررات صادرات و واردات، مصوب 4/7/1372.

ب) انگلیسی

12. AB Report 2004, para. 147; GATT Panel Report 1984, Para.5.16.

13. Agreement on Subsidies and Countervailing Measures (ASCM). 1994.­ Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization, Annex 1A.The Legal Texts: The Results of the Uruguay Round of Multilateral Trade Negotiations, 33 I.L.M. 1125.

14. Agreement on Trade Related Investment Measures (TRIMs). 1994. Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization, Annex 1A.The Legal Texts: The Results of the Uruguay Round of Multilateral Trade Negotiations, 33 I.L.M. 1125.

15. Anti-Dumping Agreement (ADA). 1994. Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization, Annex 1A.The Legal Texts: The Results of the Uruguay Round of Multilateral Trade Negotiations, 33 I.L.M. 1125.

16. Appellate Body (AB) Report (1999) Canada- Measures Affecting the Export of Civilian Aircraft, WT/DS70/Ab/R, Adopted on 2 August 1999.

17. Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda), Judgment ICJ Reports 2005.

18. Behn, Daniel. (2011). “The Effect of Dual Pricing Practices on Trade, the Environment, and Economic Development: Identifying the Winners and the Losers under the Current WTO Disciplines. Available at:www.ssrn.com

19. Beaton, Christopher & Clark, Keiran (2016). One Fuel, Two Prices: International experiences with dual pricing of fuel. International Institute for Sustainable Development.

20. Behn, Daniel. Pogoretskyy, Vitaliy. (2011). “Tensions between the Liberalist and Statist Approaches to Energy Trade Governance: The Case of Gas Dual Pricing”. Palgrave Macmillan.

21. Chi, Manjiao. (2014). “Resource Sovereignty and WTO Dispute Settlement: Some Comments on China-Raw Materials and China-Rare Earths”. Siegen University.

22. Council Regulation (EC) No. 384/96 of 22 December 1995 on protection against dumped imports from countries not members of the European Community, OJ L 056, 06.03.1996, 1–20.

23. Energy Charter Treaty. (1994).

24. Foroohar, Kambiz & Nasseri, Ladan (2015). Rouhani Hits Welfare Roadblock in Readying Iran Economy for Deal. Bloomberg pub. Available at: http://www.bloomberg.com/ last visited: 20.Jun.2017.

25. General Agreement on Tariffs and Trade 1994.

26. General Agreement on Tariffs and Trade. 1947.

27. Hob, Stephan. (2015). “Permanent Sovereignty over Natural Resources”. Springer Pub.

28. Jensen, Jesper & Tarr, David (2002). Trade, Foreign Exchange and Energy Policies in the Islamic Republic of Iran. Policy Research Working Paper; No. 2768. World Bank.

29. Kojima, Masami (2009). Government Response to Oil Price Volatility: Experience of 49 Developing Countries. The World Bank pub.

30. Mathur, Sajal (2014). Trade, the WTO and Energy Security. Springer Pub.

31. Mathur, Sajal. Mann, Preeti. (2014). “GATT/WTO Accessions and Energy Security”. Springer Pub.

32. Milthrop, P & D, Christy (2011). Energy issue in selected WTO accessions. Kluwer.

33. Mustafa Hosain, M.d, Abu Noman, A.B.M. (2015). “Resurrection of Permanent Sovereignty on Natural Resources (PSNR) By WTO: An Analysis of China Raw Materials Case”. Bangladesh Journal of law. Vol. 15, Issues: 1&2.

34. Pauwelyn, J. (2003). “Conflict of Norms in public international Law: How WTO Law Related to Other Rules of International Law. Cambridge University Press.

35. Pogoretskyy, Vitaliy (2011). “The System of Energy Dual Pricing in Russia and Ukraine: The Consistency of the Energy Dual Pricing System with the WTO Agreement on Anti-Dumping”. Global Trade and Customs Journal 4(10): 313.

36. Pogoretskyy, Vitaliy. (2009). “The System of Energy Dual Pricing in Russia and Ukraine: The Consistency of the Energy Dual Pricing System with the WTO Agreement on Anti-dumping”. Kluwer Law International. Vol.4, Issue.10.

37. Ripinsky, S. (2004). “The System of Gas Dual Pricing in Russia: Compatibility with WTO Rules”. World Trade Review. Vol.3.

38. Schrijver, Nico. (2014). “Permanent Sovereignty over Natural Resources”. Max-Planck Encyclopedia of Public International Law. Available at: www.ilmc.univie.ac.at

39. Selivanova, Yulia (2008). Energy Dual Pricing in WTO Law: Analysis and Prospects in the Context of Russia’s Accesstion to the WTO. CAMERON MAY Pub.

40. Selivanova, Yulia (2011). “The Energy and the International Energy Governance” Ch. 10 in Yulia Selivanova (Ed.). Regulation of Energy in International Trade Law, WTO, NAFTA and Energy Charter. The Netherlands: Wolters Kluwer.

41. Selivanova, Yulia. (2008). “Energy Dual Pricing in the WTO: Analysis and Prospects in the Context of Russia’s Accession to the World Trade Organization. CAMERON MAY Pub.

42. Spanjer, Aldo (2007). “Russian Gas Price Reform and the EU–Russia Gas Relationship: Incentives, Consequences and European Security of Supply.” Energy Policy”. Vol.35, Issue.5.

43. Uio: Pluricourts: The Legitimacy of the International Judiciary. (2016). “Dumping and Subsidies in the WTO”. University of Oslo.

44. UNGA Resolution 1314 (Recommendations Concerning International Respect for the Rights of Peoples and Nations to Self-Determination), adopted 12 December 1958.

45. UNGA Resolution 1803 (Permanent Sovereignty over Natural Resources), adopted 14 December 1962.

46. UNGA Resolution 3281 (Charter of Economic Rights and Duties of States), adopted on 12 December 1974.

47. UNGA Resolution 524 (Integrated Economic Development and Commercial Agreements), adopted on 12 January 1952.

48. UNGA Resolution 626 (Right to Exploit Freely Natural Resources and Wealth), adopted 21 December 1952.

49. United Nations General Assembly resolution: A/RES/1803, 14 December 1962, "Permanent sovereignty over natural resources.

50. United States International Trade Commission (1999) Methyl Tertiary-Butyl Ether: conditions affecting the domestic industry, http://www.usitc.gov/publications/docs/pubs/332/pub3231.pdf

51. Van den Bossche, P. (2005). “The Law and Policy of the World Trade Organization: Text, Cases and Materials. Cambridge University Press.

52. Van der Loo, Guillaume. (2013). “EU-Russia trade relations: it takes WTO to Tango?” Legal Issues of Economic Integration .Vol.40 (1).

53. Vienna Convention on Succession of States in respect of Treaties. (1996).

54. Weaver, Courtney, and Peter Spiegel (2013). “Russia Targets EU in WTO Suit over Energy Policy.” Financial Times. Available at:www.ft.com

55. World Trade Organization, (2010). WTO Report: Trade in natural resources.

56. WT/DS161/12. Korea — Measures Affecting Imports of Fresh, Chilled and Frozen Beef. (25. Sep. 2001).

57. WT/DS169/12. Korea — Measures Affecting Imports of Fresh, Chilled and Frozen Beef. (25. Sep. 2001).

58. WT/DS394. China_ Measures Related to the Exportation of Various Raw Materials.

59. WT/DS43. China_ Measures Related to the Exportation of Rare Earths, Tungsten and Molybdenum. (2012).

60. WTO Draft Report 2003; 2004, Para. 493.

61. WTO Report: Working Party on the Accession of the KINGDOM OF SAUDI ARABIA to the World Trade Organization. (2005).

62. WTO Report: Working Party on the Accession of the RUSSIAN FEDERATION to the World Trade Organization. (2011).

63. Zarrilli, S. (2005). “Dual Pricing Practice and WTO Law”. OGEL. Vol.3, Issue: 3.