واکنش نظام حقوقی حاکم بر حمل‌و نقل دریایی کالابه چالش‌های زیست محیطی ناشی از نشت نفت و گاز (با تأکید بر کنوانسیون روتردام)

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

از موضوعات بحث­برانگیز سالیان اخیر در محیط ‌زیست دریایی، نشت گاز و نفت است که اسناد بین­المللی نیز نگاه ویژه‌ای به آن داشته‌اند. با مروری کوتاه بر روند تکوین و تکامل نظام حقوقی حاکم بر حمل‌ونقل دریایی کالا در مقابل نشت کالای خطرناک، نفت و گاز، کنوانسیو‌ن‌های حاکم بر حمل‌ونقل دریایی کالا، یعنی لاهه، لاهه-ویزبی، هامبورگ و روتردام بررسی می‌شود و به میزان اثرگذاری کنوانسیون‌ اخیر در پوشش­های زیست­محیطی مسائل مربوط به آلودگی ناشی از نشت مواد سوختی پرداخته می­شود. به این پرسش پاسخ می‌دهیم که آیا این رژیم حقوقی توانسته است مشکلات پیش­گفته در دریا را حل کند و نیز مسئولیت ناشی از فعل متخلفانه، چگونه اعمال می‌شود؟ فرضیۀ نخست پژوهش پیش رو، بر این است که کنوانسیون روتردام، سندی قوی است که تصویب آن توسط بیشتر دولت‌های دارای صنعت دریانوردی، می‌تواند گام مؤثری در حمایت از محیط زیست دریایی باشد و در صورت لازم‌الاجراشدن، با تعریف جدیدی از توسعۀ اقتصادی، فعالانه به حفاظت از محیط ‌زیست دریایی و جلوگیری از آلودگی کمک کند.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. ابراهیم فتح­آبادی، ‌هادی (1390). «معاهدات بین­المللی در رابطه با جلوگیری از آلودگی محیط‌های دریایی در اثر فعالیت‌های فراساحلی اکتشاف و تولید نفت و گاز». ماهنامۀ اکتشاف و تولید، شمارۀ 82، ص ؟-؟.

2. اسدی، همایون (1394). حمل‌و نقل بین‌المللی از نگاه حقوق، اسناد، مدیریت پروژه و ریسک. تهران: انتشارات شولا.

3. امیدی، هوشنگ (1353). حقوق دریایی. جلد اول، تهران: مدرسۀ عالی بیمه.

4. ایزانلو، محسن (1396). «بررسی تعهدنامۀ جبران خسارت در حقوق حمل دریایی». مجلۀ حقوقی بین­المللی، شمارۀ 56، ص ؟-؟.

5. بادینی، حسن؛ جعفری چالشتری، محمود (1397). «نگرشی تحلیلی و انتقادی به اسناد بین­المللی نظام مسئولیت و جبران خسارت در آلودگی­های نفتی ناشی از حمل­ونقل دریایی». مجلۀ حقوقی بین‌المللی، شمارۀ 58، ص ؟-؟.

6. تقی­زاده، ابراهیم؛ احمدی، افشین (1394). «بررسی تطبیقی حدود و مبنای مسئولیت متصدی حمل‌ونقل دریایی در کنوانسیون روتردام با کنوانسیون‌های بروکسل و‌ هامبورگ». مطالعات حقوق تطبیقی، دورۀ 6، شمارۀ 2، ص ؟-؟.

7. دوبرادران، سینا؛ محمدزاده، فردیس (1393). «بررسی تأثیر آلاینده­های صنایع نفت و گاز بر انسان و محیط زیست». دوماهنامۀ طب، دانشکدۀ علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی بوشهر، سال هفدهم، شمارۀ 1، ص ؟-؟.

8. رستم افشار، محمود؛ ملک­پور، ملک­رضا (1395). راهنمای ایمن حمل­ونقل کانتینر‌ها در دریا. چاپ دوم، تهران: کمیتۀ ایرانی اتاق بازرگانی بین­المللی.

9. سیدی، مهرداد (1368). «مسئولیت مدنی خسارات آلودگی نفتی در دریای آزاد». مجلۀ حقوقی بین­المللی، شمارۀ 10، ص ؟-؟.

10. سیفی قره­یتاق، داود؛ حسنی، وحید؛ مهدی­پور، محمد (1394). «بیمۀ اجباری مسئولیت مدنی صاحبان کشتی در آلودگی­های نفتی با تأکید بر کنوانسیون مسئولیت مدنی 1969 با اصلاحات بعدی». پژوهش­نامۀ بیمه، سال سی­ام، شمارۀ 1، ص ؟-؟.

11. سیمایی، صراف؛ حسین، یاری (1393). «تعهدات و مسئولیت‌های متصدی حمل‌ونقل دریایی در کنوانسیون روتردام؛ مطالعۀ تطبیقی با قانون دریایی ایران، کنوانسیون‌های بروکسل و‌ هامبورگ». مجلۀ تحقیقات حقوقی، شمارۀ 66، ص ؟-؟.

12. شیروی، عبدالحسین (1393). حقوق نفت و گاز. تهران: انتشارات میزان.

13. کوروکولاسوریا، لال؛ رابینسون، نیکلاس (1390). مبانی حقوق بین­الملل محیط زیست. ترجمۀ سید مهدی حسینی، تهران: انتشارات میزان.

14. گروه صلح کرسی حقوق بشر دانشگاه شهید بهشتی (1393). حقوق زیست­محیطی بشر. چاپ دوم، تهران: انتشارات دادگستر.

15. عبداللهی، محسن (1390). «رویکردهای نظام مسئولیت بین­المللی ناشی از اعمال منع­نشده در حقوق بین­الملل». مجلۀ تحقیقات حقوقی، دانشگاه شهید بهشتی، شمارۀ 56، ص ؟-؟.

­16. مشهدی، علی؛ شاه­حسینی، عطیه (1396). «خصوصی­سازی مسئولیت در جبران خسارات زیست­محیطی؛ گذار از مسئولیت بین­المللی دولت به مسئولیت متصدیان خصوصی فعالیت­های خطرناک». فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 47، شمارة 2، ص ؟-؟.   

17. مشیرپور، فریبا (1390). «عملکرد سازمان بین­المللی دریایی در زمینۀ مسئولیت و جبران خسارت زیست­محیطی». مجلۀ تحقیقات حقوقی آزاد، شمارۀ 11، ص ؟-؟.

18. نوری یوشانلوئی، جعفر؛ آقاسیدجعفرکشفی، مونا (1393). «حقوق و تکالیف دولت­ها به پیشگیری و جبران آلودگی دریایی ناشی از حمل­ونقل نفت در پرتو اسناد و آرای بین­المللی». فصلنامۀ پژوهش حقوق عمومی، سال شانزدهم، شمارۀ 44، ص ؟-؟.

19. یاری، میثم؛ مهاجری، بهروز (1393). «تعهدات و مسئولیت‌های فرستندة کالا در کنوانسیون روتردام؛ مطالعۀ تطبیقی با قانون دریایی ایران، کنوانسیون‌های بروکسل و ‌هامبورگ». مجلۀ تحقیقات حقوقی آزاد، شمارۀ 25، ص ؟-؟.

ب) خارجی

20. Bengtsson ,Sofia (2010). "The Carriage of goods by sea conventions". Master thesis, Faculty. J law, Lund University.

21. Bergkamp, Lucas (2001). Liability and Environment: Private and Public Law Aspects of Civil Liability for Environmental Harm in an International Context. The Hague, Kluwer Law International.

22. Buehler, Ralph; Pucher, John (2017). "Sustainable Transport in Freiburg: Lessons from Germany's Environmental Capital". International Journal of Sustainable Transportation.No 5.

23. de la Rue, Colin (Author), Charles Anderson (2009). Shipping and the Environment. Informa Law; 2 edition.

24. Foster,Caroline (2005). "The ILC darft principles on the Allocation of Loss in the case of Transboundary Harm arising out of Hazardous activities:PrivatizingRisk?". RECIEL, vol.14.No.3.

25. Gold E., Chircop A. and Kindred H. (2003). Canadian Maritime Law. Toronto, Irwin Law.

26. Hui, WANG (2011). "Civil Liability for Marine Oil Pollution Damage: A Comparative and Economic Study of the International, US and the Chinese Compensation Regime". Thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy.

27. Mason, Michael (2003). "Civil Liability for Oil Pollution Damage: Examining the Evolving Scope for Environmental Compensation in the International Regime". Marine Policy, Vol. 27.

28. Munari, F. and La Mattina, A. (2010). "The Rotterdam Rules and their Implications for Environmental Protection". Journal of International Maritime Law, Volume 16.

29. Phoebe N. Okowa (1996). "Procedural Obligations in International Environmental Agreements". BYBIL, vol. 67, pp. 275-336.

30. Pholnuengma , Nontat (2011). The Doctrine of Deviation: An Implied Obligation in a Contract of Affreightment. LAP Lambert Academic Publishing.

31. "Review of Maritime transport reports"(UNCTAD) year 2013 upto 2018.

32. Rodrigue, Jean-Paul, The geography of transport system, third edition, New York: Routledge.

33. Topouzelis, K., Muellenhoff, O., Ferraro, G., Tarchi, D (2007). "Satellite mapping of oil spills in the East Mediterranean". Proceedings of the 10th International Conf. on Environ-mental Science and Technology, Kos Island, Greece, 5-7.

34. Walker, Tony Robret., Olubukola Adebambo , Monica C. Del Aguila Feijoo , Elias Elhaimer , Tahazzud Hossain , Stuart Johnston Edwards , Courtney E. Morrison , Jessica Romo , Nameeta Sharma , Stephanie Taylor and Sanam Zomorodi (2018). "Environmental Effects of Marine Transportation". Dalhousie University, Halifax, NS, Canada.

35. Weinstein, Elaine B. (1994). "The Impact of Regulation of Transport of Hazardous Waste on Freedom of Navigation". International Journal of Marine and Coastal Law, 1994, vol. 9.

- سایت‌های اینترنتی