مطالعات حقوق انرژی

مطالعات حقوق انرژی

ماهیت موافقتنامه‌های عملیاتی مشترک نفتی در چهارچوب قرارداد‌های آی. پی. سی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
پوریا راستگو خیاوی 1
مهدی پیری 2
عمران عبدی 1
1 دانشجوی دکتری حقوق نفت‌وگاز، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22059/jrels.2025.365263.539
چکیده
بند «الف» مادة 11 «شرایط عمومی، ساختار و الگوی قرارداد‌های بالا‌دستی نفت‌وگاز مصوب هیأت‌وزیران» در چهارچوب الگوی قراردادی جدید موسوم به آی.پی.سی، از قراردادی میان یکی از شرکت‌های تابعة شرکت ملی نفت ایران و شرکت نفتی خارجی سخن می‌گوید که می‌توان از آن به تنها موردی یاد کرد که در نظام حقوقی ایران به موافقت‌نامة عملیاتی مشترک اشاره کرده است. در مقالة پیش‌رو، در پاسخ به این پرسش اساسی که ماهیت این موافقت‌نامه چیست، با گردآوری مطالب به روش کتابخانه‌ای و استفاده از روش تحلیلی-توصیفی، سرانجام دریافتیم که هرچند برخی ممکن است به تأسی از عنوان موافقت‌نامه بر این باور باشند که موافقت‌نامة یادشده، قرارداد بهره‌برداری مشترک است ولی ماهیت آن با قرارداد خدمت همخوانی دارد. حضور این شرکت تابعه با وجود داشتن پاره‌ای از مزایا و مرتفع ساختن نگرانی درخصوص تأمین امنیت انرژی و حفظ تولید در دست دولت و همچنین انتقال فناوری به دولت میزبان، باعث پیش‌آمدن وضعیت تعارض منافع می‌گردد. بروز چنین وضعیتی می‌تواند منافع عمومی را با تهدید روبه‌رو سازد و پیامدهای نا‌مطلوبی همچون عدم رعایت موازین فنی و نا‌کارآمدی را به‌همراه داشته باشد. با توجه به همین واقعیت، تردیدی در لزوم مدیریت تعارض منافع در این قرارداد‌ها باقی نمی‌ماند. در نتیجة اثبات این مهم، پژوهش حاضر در مقام ارائة راهکارهایی برای مدیریت تعارض منافع برآمده و در همین راستا، الزامات مربوط به شفافیت و تقویت اختیارات نظارتی وزارت نفت به‌عنوان راهکار‌های مدیریت تعارض منافع معرفی گردید که به‌موجب آن ضمن نفی نکردن حضور شرکت دولتی ایرانی در مرحلة تولید، می‌توان بر وضعیت مزبور و پیامد‌های منفی ناشی از آن چیره شد. گفتنی است که راهکار‌های ارائه شده به‌معنای بی‌نیازی از وجود قانونی جامع برای مدیریت تعارض منافع در سطح کلان نبوده و نبودِ چنین قانونی در نظام حقوقی ایران بسیار احساس می‌گردد.  
کلیدواژه‌ها
حکمرانی مطلوب
شرکت تابعه
شرکت ملی نفت ایران
شفافیت
منافع عمومی
موضوعات

عنوان مقاله English

The Nature of Petroleum Joint Operating Agreements in the Framework of IPC contracts

نویسندگان English

Pooria Rastgoo Khiavi 1
Mehdi Piri 2
Emran Abdi 1
1 PhD Candidate in, Department of Public Law in (Oil and Gas Law), Faculty of Law and Political Scienecs, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor ,Department of Public Law, of International Energy and Environmental Law, Faculty of Law and Political Scienecs, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Article 11)1) of "General principles of the new Iranian Upstream Oil and Gas Contracts Approved by the Board of Ministers" in the framework of the new contract model known as IPC talks about a contract between one of the affiliated companies of the National Iranian Oil Company and a foreign oil company, which can be mentioned as the only case that mentions a joint operating agreement in the Iranian legal system. In the following article, in response to the basic question of what is the nature of this agreement, by collecting materials in a library method and using analytical-descriptive method, we finally found that although some may believe that the said agreement is based on the title of the agreement The operation contract is joint operating agreement, but the nature of the aforementioned agreement can be adapted to the service contract. The presence of this affiliated company, despite having a series of advantages and removing concerns about ensuring energy security and maintaining production in the hands of the government, as well as transferring technology to the host government, causes a conflict of interest. The occurrence of such a situation can threaten public interests and bring adverse consequences such as non-compliance with technical standards and inefficiency. Considering this fact, there is no doubt about the need to manage the conflict of interests in these contracts. As a result of proving this importance, the present research has emerged as a solution to manage the conflict of interests, and in this regard, the requirements related to transparency and strengthening the supervisory powers of the Petroleum Ministry were introduced as solutions to manage the conflict of interests, which makes it possible to not deny the presence of the state company overcame the aforementioned situation and its negative consequences in the production phase. It should be noted that the proposed solutions do not mean that there is no need for the legal existence of the comprehensive law in order to manage the conflict of interests on a marco level, and the vacuum of such a law is strongly felt in Iran's legal system. 

کلیدواژه‌ها English

Affiliated company
Good governance
National Iranian oil company
Public interest
Transparency
منابع
باقری، محمود؛ شیر‌مردی دزکی، محمدرضا (1398). «مشارکت تجاری دولت در پروژه‌های اکتشاف و تولید منابع نفت‌وگاز؛ مفهوم، اهداف، مسائل و چالش‌ها». مطالعات حقوق انرژی، دورة 5، شمارة 2، ص273-51.https://doi.org/10.22059/jrels.2020.247820.170   
براری، اکبر (1398). «تأملی بر ساختار و جایگاه شرکت‌های دولتی در نظام حقوقی ایران». مجلة پژوهش‌های حقوقی، شمارة 40، ص167-141.https://doi.org/10.48300/jlr.2020.104230  
بهمئی، محمد‌علی؛ آرین، محمد (1397). «مالکیت عمومی بر منابع نفتی و تأثیر آن بر انتخاب الگوی قراردادی در حوزة بالادستی صنعت نفت‌وگاز». مطالعات حقوق انرژی، دورة 4، شمارة 1، ص36-1.https://doi.org/10.22059/jrels.2018.251951.186
شیروی، عبد‌الحسین (1395). حقوق نفت‌وگاز. تهران، انتشارات میزان.
حاتمی، علی؛ کریمیان، اسماعیل (1393). حقوق سرمایه‌گذاری خارجی در پرتو قانون و قرارداد‌های سرمایه‌گذاری. تهران، انتشارات تیسا.
عبدی، صادق؛ کریمی، امین (1400). «مقررات نقض تعهد در مرحلة برچیدن تأسیسات نفتی در موافقت‌نامه‌های عملیات مشترک نفتی». مطالعات حقوق انرژی، دورة 7، شمارة 1، ص188-173.https://doi.org/10.22059/jrels.2021.308195.383
کاظمی نجف‌آبادی، عباس (1395). آشنایی با قرارداد‌های نفتی. تهران، مؤسسة مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهردانش.
کاظمی نجف‌آبادی، عباس؛ هاشمی کرویی، محمد‌مهدی (1398). «روابط میان عامل و اعضای غیر‌عامل در قرارداد‌های عملیات مشترک (تطبیق با الگوی جدید قرارداد‌های نفتی ایران)». مطالعات حقوق انرژی، دورة 5، شمارة 2، ص457-439.https://doi.org/10.22059/jrels.2020.275232.297
مرتب، یحیی؛ کشافی‌نیا، وحید؛ عباسی، مصطفی؛ واثقی، محمد؛ فلاحیان، مهدی (1400). تعارض منافع در بخش عمومی. تهران، انتشارات شفافیت و پیشرفت.
نیکبخت، حمیدرضا؛ موسوی، حسن (1394). «اصول و ساختار جدید قرارداد‌های نفتی ایران».  فصلنامة تحقیقات حقوقی، دورة 18، شمارة 72، ص69-35. در:https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56529.html (31 خرداد 1402)
 
References
Abdi, Sadegh; Karimi, Amin (2021). “Default provision in decommissioning phase in joint operating agreements”. Energy Law Journal, 7 (1), pp. 173-188.
      DOI: 10.22059/jrels.2021.308195.383 [In Persian].
Bagheri, Mahmood; Shirmardi Dezaki, Mohammadreza (2020). “State Participation in Petroleum Exploration and Production Projects Concept, Objective and Challenges”. Energy Law Journal, 5 (2), pp. 251-273.  https://doi.org/10.22059/jrels.2020.247820.170 [In Persian].
Bahmaei, Mohammad Ali; Arian, Mohammad (2018). “Public Ownership of Oil Resources and its Impact on the Choice of Contractual model in the upstream Sector of Oil and Gas Industry”. Energy Law Journal, 4 (1), pp. 1-36.  https://doi.org/10.22059/jrels.2018.251951.186 [In Persian].
Barari, Akbar (2020). “Reflections on the Structure and Situation of Government-owned Corporations in the Legal System of Iran”. Journal of Legal Research, 18 (40), pp. 141-167. https://doi.org/10.48300/jlr.2020.104230 [In Persian].
EITI, Contract Transparency in EITI Countries: A Review on How Countries Report on Government's Contract Transparency Policy (2015). https://s3.amazonaws.com/rgi-documents/54a3078c01a4aec2a78bee4ca7154f21434ef4cb.pdf (Accessed 15 July 2023).
Hatami, Ali; Karimiyan, Esmaeil (2014). Foreign Investment Law in Light of Investment Act and Contracts. Tehran: teesa Publications[In Persian].
Kazemi Najaf Abadi, Abbas; Hashemi Karooei, Seyed Mohammad Mahdi (2020). “Operator – Non-Operator Relationships in Joint Operating Agreements (A Comparative Study of JOA Model Forms and New Iranian Petroleum Contracts Model”. Energy Law Journal, 5 (2), pp. 439- https://doi.org/10.22059/jrels.2020.275232.297   [In Persian].
Kazemi Najafabadi, Abbas (2017). Introduction to Petroleum Contracts. Tehran, The SD Institute of Law Research & Study. [In Persian].
Lowe S. John (1987). “Analyzing Oil and Gas Farmout Agreements”. Southwestern Law Journal, 41 (3), pp. 759-868. https://ssrn.com/abstract=2807167 (Accessed18 July 2023).
Martin H. Patrick (2018). “Current Joint Operating Agreement Developments”. Annual Institute on Mineral Law, 65, pp. 14-51.
https://heinonline.org/HOL/Page?collection=journals&handle=hein.journals/mineral65&id=16&men_tab=srchresults (Accessed 25 June 2023).
McPherson, Charles (2003). “National Oil Companies, Evolution, Issues, Outlook, National Oil Companies Workshop”. Current Rules and Future Prospect, World Bank. pp. 184-203.
         file:///C:/Users/pooriarastgoo/Downloads/9781589061750-ch007%20(1).pdf (Accessed 27 May 2023).
Morattab, Yahya; Kashafinia, Vahid; Abbasi, Mostafa; Vaseghi, Mohammad; Falahian, Mahdi (2022). Conflict of Interests in Public Sector. Tehran, Transparency and Progress Publications[In Persian].
Nikhbakht, Hamidreza; Mousavi, Seyed Hassan (2016). “The Principles and Structure of the New Iranian PetroleumContracts (IPC) Model”. Legal Research Quarterly, 18 (72), pp. 35-69.
    https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56529.html  (Accessed 21 June 2023). [In Persian].
OECD (2005). Managing Conflict of Interest in the Public Sector: A Toolkit.
      https://www.oecd.org/corruption/ethics/49107986 (Accessed 23 May 2023).
Osei-Hwere, Richmond (2015). Conflict of Interest challenges facing Ghana's Petroleum Commission under the Petroleum Commission Act, 2011 (Act 821), Ph.D Thesis, University of Aberdeen.
https://abdn.alma.exlibrisgroup.com/discovery/delivery/44ABE_INST:44ABE_VU1/12152375830005941 (Accessed 12 January 2023).
Pereira G. Eduardo (2011). “Oil and Gas Joint Operating Agreements- Controlling the Risks to the Non-Operator”. Ph.D Thesis, University of Aberdeen. https://abdn.alma.exlibrisgroup.com/discovery/delivery/44ABE_INST:44ABE_VU1/12153116720005941 (Accessed 1 December 2023).
Pereira G. Eduardo (2016). Understanding Joint Operating Agreements. Cambridge, Intersentia.
Shiravi, Abdolhossein (2016). Oil and Gas Law. Tehran, Mizan Legal Foundation[In Persian].
TI (2016). Conflict of Interest Policy. https://files.transparencycdn.org/images/Conflict-of-Interest-Policy (Accessed19 June 2023).
Word Bank (2010). Governance and Development.
       https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/604951468739447676/governance-and-development (Accessed12 July 2023).
 
مطالعات حقوق انرژی
دوره 10، شماره 1
مرداد 1403
صفحه 25-48