موانع و راهکارهای بهره‌برداری از میادین مشترک نفت و گاز ایران

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکترای حقوق نفت و گاز دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

ایران از اصلی‌ترین دارندگان ذخایر نفت و گاز دنیا، در سالیان اخیر سرمایه‌‌گذاری گسترده‌ای در حوزۀ اکتشاف و بهره‌برداری از میادین خود کرده است. این در حالی است که این کشور حدود 28 میدان مشترک با کشورهای همسایۀ خود دارد و طرف مقابل در دو دهۀ گذشته سرمایه‌‌گذاری وسیعی را به صورت یک‌جانبه شروع کرده و لذا منطقاً بهره‌برداری متمرکز از این میادین و سرمایه‌گذاری در این بخش، از اهمیت بسیاری برخوردار است. به منظور تحقق این هدف، باید موانعی که در عمل و طی سال‌های اخیر برداشت صحیح از این میادین را ناممکن کرده است، شناسایی و راهکارهایی برای برون‌رفت از آن به اجرا گذاشته شوند. در این پژوهش موانع پیش‌روی بهره‌برداری از میادین مشترک در دو بعد قراردادی و غیرقراردادی بررسی شده‌اند و راهکارهایی حقوقی مانند اصلاح مدل قراردادی بالادستی کشور و افزایش ثبات قراردادها در کنار راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک و روش‌های نوین تأمین مالی و مدیریت منابع مالی داخلی برای بهبود تولید از میادین پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیمی، سیدنصرالله، 1388. «نسل سوم قراردادهای بیع متقابل»، مجلۀ مشعل، شمارۀ 468، ص 9.

ابراهیمی، سیدنصرالله و شیریجیان محمد، 1393. «قراردادهای بالادستی نفت و گاز نظام جمهوری اسلامی ایران و تبیین دلالت‌های قانونی و الزامات قراردادهای جدید»، پژوهش‌نامۀ اقتصاد انرژی ایران، سال سوم، شمارۀ 10، ص 32.

درخشان، مسعود، 1383. «مشتقات و مدیریت ریسک در بازارهای نفت»، مؤسسۀ مطالعات بین‌‌المللی انرژی.

شیروی، عبدالحسین، شعبانی‌جهرمی، فریده، 1391. «مذاکرۀ مجدد در قراردادهای سرمایه‌گذاری نفتی»، فصلنامۀ مطالعات اقتصاد انرژی، سال نهم، شمارۀ 34، ص 163.

عزتی، عزت‌الله، 1384. «تحلیلی بر ژئوپلیتیک ایران و عراق»، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، ص 128.

میرعباسی، سیدباقر و جهانی، فرخزاد، 1390. رژیم حقوقی بهره‌‌برداری از میادین مشترک نفت و گاز در خلیج فارس از منظر حقوق بین‌‌الملل، مجلۀ راهبرد، شمارۀ 61، ص 92.

معاونت پژوهش‌های اقتصادی، مهر، 1391. «اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت تحریم‌های بین‌المللی نفتی بر بخش انرژی ایران»، گزارش راهبردی، شمارۀ 155.

معظمی، منصور و سرعتی‌آشتیانی، نرجس، 1391. «راهبردهای مقابله با اثرات تحریم بر صنعت نفت ایران با تأکید بر توسعۀ همکاری‌های دانشگاه و صنعت»، فصلنامۀ نوآوری و ارزش‌آفرینی، سال اول، شمارۀ 1، ص 23.

هاشمیان‌اصفهانی، مسعود، زارعی، ‌مسعود، مشهدی‌فراهانی، هومن، ژاله‌کریمی، وحید، 2008. «رویکرد نوآورانه در رفع مهم‌ترین چالش‌های صنعت نفت»، فصلنامۀ مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت مؤسسۀ مطالعات بین‌المللی انرژی، شمارۀ 2، ص 11.

[10]Horn, N. “The Concept of Adaptation and Renegotiation in the Law of Transnational Commercial Contracts” in N Horn(ed), Adaptation and Renegotiation of Contracts in International Trade and Finance,Kluwer Law and Taxation Publisher,, (1985) , p9

[11] Christopher L. Culp and J. Paul Forrester, Structured Financing Techniques in Oil and Gas Project Finance, energy and environment project finance law and taxation, new investment techniques, oxford university press, (2010), p45

 

[12] Cameron, P.D., Stabilisation in Investment Contracts and Changes of Rules in Host Countries: Tools for Oil & Gas Investors, AIPN, FINAL REPORT, (2006).

 

[13] Walde, T.W., Stabilising International Investment Commitments: International Law Versus Contract Interpretation, CEPMLP Professional Paper No. PP.13, (1994), pp.29-30

[14] Stephen, A.zorn, Unilateral Action by Oil-Producing Countries: Possible Contractual Remedies of Foreign Petroleum Companies, Fordham International Law Journal, Volume 9, Issue 1, (1985).

[15] Faruque, A., Validity and Efficacy of Stabilization Clauses: Legal Protection v
Functional Value, J. Int’l Arb. p336,  (2006).

[16] Bessembinder, Hendrik and Maxwell, William F. and Venkataraman, Kumar, Market Transparency, Liquidity Externalities, and Institutional Trading Costs in Corporate Bonds. Journal of Financial Economics, Forthcoming, 2005

[17] Berger, K., Renegotiation and Adaptation of International Investment Contracts: The
Role of Contract Drafters and Arbitrators, 36 Vanderbilt Journal of Transnational, 1347-64 (2003)

[18] Comeaux P., and Kinsella, S., Reducing Political Risk in Developing Countries:
Bilateral Investment Treaties, Stabilization Clauses, and MIGA & OPIC Investment
Insurance, 15 New York Law School Journal of International and Comparative Law, (1994).

[19] Verhoosel, G., Foreign Direct Investment and Legal Constraints on Domestic
Environmental Policies: Striking a "Reasonable" Balance between Stability and
Change, Law and Policy in International Business, (1998).