تأثیر انگیزش فردی-اجتماعی نظام مالکیت خصوصی در توسعۀ میادین نفتی ایالات متحده

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار بخش تخصصی حقوق نفت، گاز و تجارت بین الملل، دانشکدة حقوق، پردیس فارابی دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد حقوق نفت و گاز، پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

رژیم مالکیت خصوصی، زمینه‌ای‌ است که نمایانگر رویکرد متکامل افکار بشر است. مالکیت خصوصی بر منابع نفتی که در کمتر کشوری مورد توجه است، در ایالات متحدۀ امریکا، سرآمد سایر نظام‌های مالکیت است. این سلطۀ نسبتاً همه‌جانبه، تأثیراتی را به دنبال داشته است. محور این مقاله، بررسی کم و کیف رابطۀ پذیرش مالکیت خصوصی با توسعۀ صنعت نفت با یک نگاه ساختاری به آن و با اجتناب از جهت‌گیری‌های اقتصادی است. آشکارکردن چگونگی این رابطه، سهم بسزایی در شناخت ماهیت و ارزش این نظام دارد. پس از تشریح عنوان مالکیت خصوصی در بخش نخست، قسمت بعد به کشف عوامل مؤثر در توسعۀ میادین نفتی ایالات متحده به‌منزلۀ عناصری که در مفهوم مالکیت خصوصی پنهان‌اند اختصاص یافته است. سرانجام، به تحلیل آثاری از این نظام بر میادین نفتی پرداخته شد که سرمنشأ و زایندۀ آثار دیگری بودند. در این نگارش، از منظر سیستم حقوقی به‌منزلۀ یک خرده‌نظام به رابطۀ مالکیت خصوصی و توسعۀ میادین نفتی ایالات متحدۀ امریکا نگریستیم و دریافتیم که چتر حمایتگری که مالکیت خصوصی بر سر توسعۀ میادین نفتی ایالات متحدۀ امریکا افراشته است، چیزی جز روح حاکم بر نظام مالکیت خصوصی، که عبارت است از آزادی اندیشه و عمل، نیست.

کلیدواژه‌ها


الف) کتاب‌ها

استون، فردینانداف (1388). نهادهای اساسی حقوق ایالات متحدۀ امریکا، ترجمۀ سیدحسین صفایی، چاپ دوم، تهران: جنگل، جاودانه.

اصغریان، مجتبی (1391). حقوق نفت و گاز در ایالات متحدۀ امریکا (قراردادهای اجارۀ نفت و گاز)، چاپ اول، تهران: خرسندی.

بندیکس، راینهارد (1382). سیمای فکری ماکس وبر، ترجمۀ محمود رامبد، چاپ اول، تهران‌: هرمس.

داوید، رنه و ‌اسپینوزی، کامی ژوفره (1387). درآمدی بر حقوق تطبیقی و دو نظام بزرگ حقوقی معاصر، ترجمۀ سیدحسین صفایی، چاپ هفتم، تهران‌: میزان‌.

دو سوتو، هرناندو (1393). راز سرمایه: چرا سرمایه‌داری در غرب موفق می‌شود و در جاهای دیگر شکست می‌خورد؟، ترجمۀ فریدون تفضلی، چاپ چهارم، تهران: نی.

علیزاده، عبدالرضا (1387). مبانی رویکرد اجتماعی به حقوق؛ جستاری در نظریه‌های جامعه‌شناسی حقوق و بنیادهای حقوق ایران، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) و مرکز تحقیق و توسعۀ علوم انسانی.

کاتوزیان، ناصر (1386). دورۀ مقدماتی حقوق مدنی: اموال و مالکیت، چاپ پانزدهم، تهران‌: میزان.

-------- (1385). فلسفۀ حقوق: تعریف و ماهیت حقوق، جلد 1، چاپ سوم، تهران‌: شرکت سهامی انتشار.

کاشانی، جواد (1393). منابع نفت و گاز مشترک از منظر حقوق بین‌الملل، چاپ دوم، تهران‌: شهر دانش.

مارش، دیوید و استوکر، جری (1384). روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمۀ امیرمحمد حاجی یوسفی، چاپ دوم، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.

مؤمنی‌پور، الهام (1395). نفت؛ علت یا معلول: تحلیل اقتصادی مالکیت بر نفت در پرتو حقوق مالکیت کارآمد (از منظر نظریۀ نهادی و رهیافت نظم اجتماعی)، با دیباچۀ هادی وحید، چاپ اول، تهران: خرسندی.

نیلی، مسعود و غنی‌‌نژاد، موسی و همکاران (1386). اقتصاد و عدالت اجتماعی، چاپ دوم، تهران: نی.

واعظی، احمد (1388). نقد و بررسی نظریه‌های عدالت، چاپ اول، قم: مرکز انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).

وبر، ماکس (1384). اقتصاد و جامعه، ترجمۀ عباس منوچهری و دیگران، چاپ اول، تهران‌: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

-------- (1382). دین، قدرت، جامعه، ترجمۀ احمد تدین، چاپ اول، تهران‌: هرمس.

ب) مقالات

شافع، میرشهبیز، (1388). «مالکیت خصوصی بر منابع نفت و گاز در حقوق ایالات متحدۀ امریکا»، مجلۀ پژوهش‌های حقوقی، سال هشتم، شمارۀ 16، 355-378.

کرمی، سکینه (1394). «نظم عمومی؛ ابزاری برای کنترل قضایی شروط ناعادلانه»، مجلۀ حقوقی دادگستری، شمارۀ 91، 107-134.

نیلی، مسعود، (1392). «چشم‌انداز تحولات نقش دولت و بخش خصوصی در آیندۀ اقتصاد ایران»، مجلۀ نامۀ اتاق بازرگانی، سال هشتاد و پنجم، شمارۀ 77، 43-46.

2. انگلیسی

 

A) Book

Banner, Stuart (2011). American Property: A History of How, Why and What We Own, United States: Harvard University Press.

Cooter, Robert D. & Hans-Bernd Schaefer (2011). Solomon's Knot: How Law Can End the Poverty of Nations, (The Kauffman Foundation Series on Innovation and Entrepreneurship), Princeton University Press.

Dietze, Gottfried (1995). In Defense of Property, United States: University Press of America (UPA), 1st edition.

Ely JR., James W. (2008). The Guardian of Every Other Right: A Constitutional History of Property Rights (Bicentennial Essays on the Bill of Rights), New York: Oxford University Press, 3rd edition, November 30th, 2007.

Hoffer, Peter Charles (1998). Law and People in Colonial America, United States: Johns Hopkins University Press, Revised edition.

Huffman, James L. (2013). Private Property and the Constitution: State Powers, Public Rights and Economic Liberties, 1st edition, United States: Palgrave Macmillan US.

Hume, David (2017). A Treatise of Human Nature (Philosophical Classics), Create Space Independent Publishing Platform.

Hyne, Norman J. (2012). Nontechnical Guide to Petroleum Geology, Exploration, Drilling & Production, United States: PennWell Corp, 3rd edition.

Lorenzo, Francesco Di (2013). 2012 Hernando de Soto Fellow, International Property Rights Index, 2013 Report, Edited by Ryan Balis, Washington; Americans for Tax Reform Foundation/Property Rights Alliance.

Kuntz, Eugene O.; John S. Lowe & other (1993). Forms manual to accompany Cases and Materials on Oil and Gas Law, American Casebook Series, 2nd Edition, Copyrighted by West Academic Publishing.

Louie, Levonne (2014). Mineral Land Rights: What You Need to Know, Bookbaby (Citrine Press), 1st edition.

Rodrik, Dani & M.R. Rosenzweig (2009). Handbook of Development Economics, Vol. 5, The Netherlands: North-Holland, 1st edition.

Shaffer, Harry G. (1999). American Capitalism and the Changing Role of Government, United States (Library of Congress Cataloging-in-Publication Data), Praeger.

North, Douglass C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance (Political Economy of Institutions and Decisions), New York: Press Syndicate of the University of Cambridge, 2nd edition.

Nozick, Robert (1999). Anarchy, State and Utopia, Basic Books; Cambridge, Mass: The Belknap Press of Harvard University Press and Oxford: The Clarendon Press, Copyrighted 1974.

Nozick, Robert (1976). Free Enterprise in America, the Britannica Book, Encyclopaedia Britannica, Incorporated.

Reid, John Phillip (2003). Constitutional History of the American Revolution: The Authority of Rights (Volume 3 of Documentary History of the First Federal Elections, 1788-179), Vol. 1, United States: University of Wisconsin Press; New edition.

Siegan, Bernard H. (December 31st, 2011), Economic Liberties and the Constitution, United States: Transaction Publishers, 2nd edition, revised, reprinted.

Taverne, Bernard G. (2008). Petroleum, Industry and Governments: A Study of the Involvement of Industry and Governments in the Production and Use of Petroleum, International Energy & Resources Law & Policy (Book 15), United States, Wolters Kluwer Law & Business; 2nd Revised edition.

B) Articles

Brown, Jason P.; Timothy Fitzgerald & Jeremy G. Weber (2017). "Asset Ownership, Windfalls, and Income: Evidence from Oil and Gas Royalties", Federal Reserve Bank of Kansas City, Research Working Paper, pp. 1-50.

DeLeon, Linda & Robert B. Denhardt (2000). "the Political Theory of Reinvention, The Political Theory of Reinvention", Public Administration Review (Wiley on behalf of the American Society for Public Administration), Vol. 60, No. 2, pp. 89-97.

Demsetz, Harold (1967). "Toward a Theory of Property Rights", the American Economic Review, Vol. 57, No. 2, pp. 347-359.

Fitzgerald, Timothy (2014). "Importance of Mineral Rights and Royalty Interests for Rural Residents and Landowners", Choices, Vol. 29, No. 4, pp. 1-7.

Konig, David Thomas (1974). "Community Custom and the Common Law: Social Change and the Development of Land Law in Seventeenth-Century Massachusetts", American Journal of Legal History (Oxford University Press), Vol. 18, No. 2, pp. 137-177.

Lowe, John S. (1987). "Analyzing Oil and Gas Farmout Agreements", SMU Law Review, Southern Methodist University, Vol. 41, pp, 759-868.

Marchak, M. Patricia (1998). "Who owns natural resources in the United States and Canada?" (North America series), the North American Program of the Land Tenure Center of the University of Wisconsin–Madison, No. 20, pp. 1-11.

Paul, Ellen Frankel (2005). "Freedom of Contract and the ‘Political Economy’ of Lochner v. New York", New York University Journal of Law & Liberty, Vol. 1, No. 1, pp. 515-569.

Waters, Alan Rufus (1987). "Economic Growth and the Property Rights Regime", Cato Journal, Vol. 7, No. 1, pp. 99-116.

Wiginton, Gideon (2006). "Addressing Perceptions of Procedural Unfairness in Compulsory Unitization by Appointing Neutral Experts", American University Law Review, Vol. 55, No. 6, pp. 1801-1842.