بهره‌برداری از منابع نامتعارف نفت و گاز در خلیج فارس در پرتو الزامات کنوانسیون حقوق دریاها و کنوانسیون منطقه‌ای کویت

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق عمومی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 کارشناسی ارشد گروه حقوق عمومی دانشکدۀ پردیس البرز دانشگاه تهران

چکیده

بهره‌برداری از منابع غیرمتعارف نفت و گاز در آینده‌ای نه چندان دور و با کاهش بهره‌برداری از منابع متعارف از روند رو به گسترشی برخوردار خواهد گردید. نظر به اینکه بهره‌برداری از منابع غیرمتعارف دارای ویژگی‌ها و آثار گاه متمایزی نسبت به بهره‌برداری از منابع متعارف است، در این نوشتار به بررسی الزامات حاکم بر آن در منطقۀ خلیج فارس اقدام کرده‌ایم. در این مقاله، الزامات بهره‌برداری از منابع غیرمتعارف از رهگذر مقررات کنوانسیون‌های بین‌المللی و منطقه‌ای بررسی، و ملاحظه شد که کنوانسیون حقوق دریاها مصوب 1982 و کنوانسیون منطقه‌ای کویت در خصوص پاسداری از محیط زیست دریایی در برابر آلودگی‌ها و پروتکل‌های مربوطه، به‌ویژه پروتکل راجع به آلودگی دریایی ناشی از اکتشاف و استخراج از فلات قاره با توجه به جدید بودن این موضوع، به صراحت به آن نپرداخته است. با بررسی انجام‌شده مشخص شد که مقررات مندرج به طور کلی، به لحاظ مالکیت و مدیریت بر منابع از قابلیت اعمال برخوردار است، اما به لحاظ آثار زیست‌محیطی از کارآمدی لازم برای پوشش دادن آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از اقدامات مذکور بهره‌مند نیست.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. امیری، زهرا؛ مصدق، محمدجواد (1395). «تأثیر اکتشاف و استخراج پیشرفتۀ ذخایر غیرمتعارف هیدروکربنی بر صنعت نفت در ده سال آینده». ماهنامۀ علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز، شمارۀ 140، ص 10- 4.

2. امین‌زاده، علی؛ مس‌بیگی، مسعود (1383). «هیدرات‌های گازی». ماهنامۀ علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز، شمارۀ 10 ، ص 27-26.

3. تدینی، عباس؛ حاتمی، علی‌اصغر (1378). «شیوۀ اعمال صلاحیت ملی در دریاها». فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوقی، شمارۀ 15 و 16، ص 56- 33.

4. جهانی، فرخ‌زاد (1390). «بهره‌برداری از منابع مشترک نفت و گاز و تحدید حدود دریایی». مجلۀ حقوقی دادگستری، دورۀ 75، شمارۀ 75 ، ص 145-113.

5. سعیدی نیاسر، سید محمدرضا (1396). «تأثیر انقلاب منابع غیرمتعارف گاز بر بازار جهانی، محیط زیست و امنیت انرژی». فصلنامۀ سیاست خارجی، دورۀ 31، شمارۀ 3، ص 210 – 185.

6. صیرفی، ساسان (1397). «کاربرد خطوط مبدأ مستقیم در تحدید حدود دریایی؛ با نگاه ویژه به تحدید حدود دریایی بین ایران و کویت». فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 48، شمارۀ 3، ص 505- 483.

7. عسگری، سهراب؛ صادقی، فرزانه؛ خان‌محمدی، زهرا (1393). «ویژگی‌های زیست‌محیطی خلیج فارس و جایگاه آن در کنوانسیون‌های کویت و حقوق بین‌الملل دریاها (1982)». نشریۀ علمی - پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر، دورۀ 23، شمارۀ 89، ص 25- 17.

8. فرشچی، پروین؛ دبیری، فرهاد؛ شجاعی، سارا (1386). «بررسی ابعاد حقوقی آلودگی‌های نفتی در منطقۀ خلیج فارس و دریای عمان». فصلنامۀ علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورۀ 9، شمارۀ 4، ص 86- 75.           

9. لطفی‌یار، امینه؛ چهرازی، علی؛ ثابتی، نادر (1395). «بررسی شیل‌ها به عنوان منابع نامتعارف». ماهنامۀ علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز، شمارۀ 135، ص 72- 65.

10. محمدباقری، اعظم؛ فرمیهنی فراهانی، احمد (1395). «تأثیر توسعۀ فناوری شکست هیدرولیکی بر منابع آب». ماهنامۀ علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز، شمارۀ 139، ص 47- 43.

11. نادعلی، محمد؛ نصیری، سمیرا (1394). «صنعت نفت و گاز شیل: فرصت یا تهدید». فصلنامۀ روند، سال بیست و دوم، شمارۀ 72، ص 154-129.

12. یونس‌آرا، عبداله (1394). «چشم‌انداز منابع غیرمتعارف در سبد جهانی انرژی». ماهنامۀ علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز، شمارۀ 129، ص 7- 4.

 

 

 

ب) خارجی 

13. Amorim, Lívia (2014). "Design of Fiscal System for Exploration of Shale Gas: How is it Different From Conventional Oil and Gas?". In SPE Hydrocarbon Economics and Evaluation Symposium، Society of Petroleum Engineers،19-20.

14. Arthur, J. Daniel, Bruce Langhus, and David Alleman (2008). "An overview of modern shale gas development in the United States". All Consulting, 3, 14-17.

15. Bamberger, Michelle, and Robert E. Oswald (2012)."Impacts of gas drilling on human and animal health". New solutions: a journal of environmental and occupational health policy ,22, no. 1: 51-77.

16. Caineng, Zou, Yang Zhi, Guosheng Zhang, Hou Lianhua, Zhu Rukai, Tao Shizhen, Yuan Xuanjun et al (2014). "Conventional and unconventional petroleum “orderly accumulation”: Concept and practical significance". Petroleum Exploration and Development ,41, no. 1 ,14-30.

17. Clark, Corrie E., A. J. Burnham, Christopher B. Harto, and Robert M. Horner) 2012(. "Hydraulic fracturing: technology, impacts, and policy". No. ANL/EVS/R-12/5. Argonne National Lab.(ANL), Argonne, IL (United States). P 1-24

18. Field, R. A., J. Soltis, and S. Murphy (2014). "Air quality concerns of unconventional oil and natural gas production". Environmental Science: Processes & Impacts ,16, no 5, 954-969.

19. LI Ying, Haitao XUE, and Shansi TIAN (2015). "Talk about the Difference and Connection between Conventional and Unconventional Oil". Acta Geologica SinicaEnglish Edition, vol 89, no. s1, 261-262.

20. Ma, Y. Zee (2016). "Unconventional resources from exploration to production". In Unconventional Oil and Gas Resources Handbook, p 3-52.

21. Zoback, Mark, Saya Kitasei, and Brad Copithorne )2010(. "Addressing the environmental risks from shale gas development". Vol. 21. Washington, DC: Worldwatch Institute.

- سایت‌ها

  1. http://www .awma.org , Venkatesh Uddameri Audra morse and danny reible, Unconventional oil and natural gas resources development and their potential environment impacts , air and waste management association
  2. https://www.pmo.ir/fa/law/301/
  3. https://www.doe.ir/portal/home